De dubbelgekromde uitdagingen van Startstation E-lijn Den Haag

5 december 2017

Brakel Atmos verantwoordelijk voor glasdakconstructie overkapping

Brakel Atmos is al veertig jaar actief als specialist op het gebied van brandveiligheid, ventilatie-oplossingen en daglichttoetreding. CAD-Magazine sprak met Twan Gevers, de projectvoorbereider bij dit bedrijf, over zijn rol bij de totstandkoming van de warm gebogen glasconstructie van de nieuwe tramhalte Startstation E-lijn in Den Haag.

Door Lambert-Jan Koops

De overkapping van de nieuwe halte HSE is een typisch staaltje moderne architectuur: gemaakt van staal, aluminium en glas is het een vloeiende vorm die beschutting biedt tegen de elementen en tegelijkertijd het daglicht niet tegenhoudt. De halte bevindt zich direct naast en half boven het busplatform en dankzij de glazen overkapping, die tot in de hal doorloopt, kunnen reizigers altijd droog van de halte naar het station lopen.

De glazen schil van de overkapping van de nieuwe HSE-halte heeft de afmetingen 30 bij 88 meter. Deze constructie is volledig opgebouwd uit getordeerde stalen en aluminium gebogen profielen waarin gebogen beglazing is opgenomen. De profielen zijn speciaal voor dit project ontwikkeld. In totaal bevat de overkapping 790 gebogen ruiten. In het neusgedeelte is iedere ruit uniek; hier zijn 180 ruiten met verschillende afmetingen en buigradius toegepast. Bij de overgang van het gebogen geveldeel naar het gebogen dakdeel zijn de ruiten uitgevoerd met een dubbele buigradius. De vloeiende vorm geeft de glazen overkapping van de HSE-halte een fris-moderne aanblik, maar zorgt tegelijkertijd voor verschillende uitdagingen op productiegebied, zo stelt Gevers.

“Bij de eerste presentatie van het project was ik onder de indruk van de opzet, maar besefte ik ook dat het technisch nog wel een hele uitdaging zou zijn. De overkapping is namelijk dubbelgekromd en dat had niet alleen productietechnische consequenties, maar stelde me ook softwarematig voor een probleem, omdat ons ontwerppakket dit soort vormen niet goed aankon.”

Om de opdracht toch uit te kunnen voeren, gingen Gevers en zijn collega’s op zoek naar een nieuw 3D CAD-pakket. De keuze viel uiteindelijk op HiCAD van ISD Benelux omdat dit ontwerppakket de gewenste functies bood en de leverancier de gewenste ondersteuning. “De grootste uitdaging was dat we de software in een korte tijd moesten kunnen gebruiken, maar dat is uiteindelijk prima gelukt, onder meer dankzij de ondersteuning van ISD Benelux. Vervolgens hadden we te maken met een zeer scherpe deadline, aangezien het project een strakke tijdsplanning kende. Tevens diende het 3D-model aangeleverd te worden in 3D ter controle voor het coördinatiemodel. Het was een BIM-project in samenwerking met zowel ZJA Zwarts & Jansma Architecten, aannemer BAM Infra als de staalleverancier.”

De halte van het Startstation E-lijn in Den Haag, een ontwerp van ZJA Zwarts & Jansma Architecten. Foto: Jeroen Musch

 

Neus
De belangrijkste uitdaging voor Gevers bij het werk aan de HSE-halte zat in de neus van de constructie. De projectvoorbereider legt uit waarom dat het geval was: “De ruiten in het rechte gebogen deel van de overkapping waren relatief makkelijk te maken. De overkapping bestaat uit trapeziumvormige ruiten die met de punt naar beneden gericht zijn. In het rechte deel van de glasdakconstructie vertonen de ruiten qua afmeting en buigradius een gestructureerd patroon. In de neus van de overkapping buigt het dak echter en dat heeft belangrijke gevolgen. Dit betekent namelijk dat de ruiten in dat deel twee buigstralen kennen, oftewel dubbelgekromd zijn, en dus per definitie lastiger te ontwerpen zijn. Door de aflopende vorm zijn alle ruiten uniek op het gebied van afmeting en buigstralen. Uiteindelijk bleek dat van de 790 gebogen ruiten er 180 uniek waren en die moesten allemaal

afzonderlijk worden gemodelleerd. In combinatie met de strakke deadline was dat niet te doen zonder hulp. Vandaar dat we hiervoor ondersteuning hebben gevraagd van ISD Benelux, die vervolgens maatwerk hebben ontwikkeld voor dit project en daarnaast ook nog extra mankracht hebben geleverd zodat we het project op tijd konden afronden.” Bij het ontwerp van de gebogen beglazing moest Gevers niet alleen rekening houden met de vorm van het glas, maar ook met de belastbaarheid en produceerbaarheid van de ruiten. “Het probleem bij het maken van dit soort beglazing is dat het niet mogelijk is om met gehard glas te werken: dat is weliswaar heel sterk, maar kan niet met twee buigstralen worden gemaakt. Vandaar dat er is gekozen voor ongeharde ruiten met een SGP-folie. Die zijn weliswaar duurder, maar wel te produceren met een dubbele kromming.”

BIM-Meetings
Voor de ontwerpwerkzaamheden maakte Gevers gebruik van het IFC-model van de staalleverancier, die hij als onderlegger gebruikte. Vervolgens bood hij zijn eigen 3D-model weer aan bij de andere deelnemers van het project. “We hielden verschillende BIM-meetings, waarbij de BAM als BIM-regisseur optrad en de modellen van de betrokken partijen op de belangrijkste punten controleerde op clashes en andere onvolkomenheden. Tijdens de productiefase hebben we nauw samengewerkt met het bedrijf dat de aluminium profielen voor ons boog. Dit bedrijf werkte ook met HiCAD waardoor we het 3D-model direct konden doorsturen.”

Tijdens de uitvoering van het project bleek dat alle door Brakel Atmos geleverde ruiten precies volgens het model zijn uitgeleverd op de bouw. Dit uiteraard tot grote tevredenheid van Gevers: “Het blijft altijd weer een spanningsveld tussen de theorie en praktijk. Zeker wanneer het model geheel gebogen is en waardoor de flexibiliteit een stuk minder is dan in een recht vlak.”

In totaal bevat de glasdakconstructie 790 gebogen ruiten waarvan in het neusgedeelte iedere ruit uniek is. Foto: Twan Gevers

Grens opzoeken
Al met al kijkt Gevers met tevredenheid terug op het hele project. “We hebben een nieuw ontwerppakket moeten leren, we hebben heel goed samengewerkt en we hebben veel moeten overleggen met alle betrokken partijen, maar dat was het zeker waard. Het is een heel erg mooi project geworden dat zich zowel ontwerptechnisch als productietechnisch op de grens van het mogelijke bevindt en de kennis en ervaring die we hiermee hebben opgedaan, zullen zeker van pas komen bij toekomstige opdrachten.”

Comments are closed.