Lenovo ThinkStation P320 Tiny: Kracht zonder franje

7 november 2017

Misschien is het wat vroeg om van een trend te spreken, maar met het verschijnen van de Lenovo ThinkStation P320 Tiny is het aanbod van ‘mini werkstations’ in korte tijd flink uitgebreid; zeg maar verdubbeld. Het is immers nog maar iets meer dan een half jaar geleden dat een concurrent het eerste mini werkstation op de markt bracht, daarbij inspelend op een vraag uit de markt naar compacte apparatuur. Kleine computers bestonden al wel, maar verdienden de classificatie ‘workstation’ niet.

Een werkstation is volgens het IT-woordenboek een krachtige computer, voor professioneel gebruik, ingericht voor het verrichten van specifieke taken. Doorgaans wordt vermeld voor welke toepassingen ze zijn gecertificeerd. Deze zogeheten ISV Certification garandeert een juiste werking van de betreffende toepassingen. Werkstations onderscheiden zich van gewone pc’s doordat ze een krachtiger processor en meer geheugen bevatten. Bovendien verzorgt een speciale grafische kaart de weergave op het beeldscherm, zodat de processor daarmee niet wordt belast.

Een ander kenmerk van ‘klassieke’ werkstations is dat ze kunnen worden uitgebreid. Afhankelijk van de toepassing is er vaak behoefte aan grote opslagcapaciteit op meerdere schijfstations, extra processors voor nog meer rekenkracht en meer dan één grafische kaart. Om daarvoor ruimte te bieden is een werkstation meestal een grote ‘tower’.

Nu zijn er absoluut toepassingsgebieden voor zeer zware werkstations, maar voor de meeste CAD-gebruikers geldt dat ze toekunnen met een heel wat bescheidener configuratie. Wanneer bovendien te verwachten is dat naderhand geen ingrijpende uitbreidingen nodig zijn, volstaat een kant en klaar systeem in de kleinst mogelijke behuizing. Dit is het terrein waarop zich de mini werkstations begeven.
Lenovo ThinkStation P320 Tiny

Klein

Lenovo heeft in zijn portfolio al een ‘Tower’ werkstation met de naam ThinkStation P320 en de keuze voor dezelfde aanduiding voor de Tiny geeft aan dat het om een vergelijkbaar prestatieniveau gaat. Uiterlijk en afmetingen krijgt de Tiny mee van ThinkStations uit de M-serie (de zogeheten Q270 vormfactor) en die zijn klein! Hoe klein? Afgerond (wij kijken niet op een tiende millimeter) meet de Tiny 35x181x183 millimeter. Het gewicht van 1,3 kilo voelt in vergelijking met de afmetingen zwaar en robuust aan. Een indruk die wordt versterkt door de stevige stalen behuizing. Lenovo onderstreept dat met de vermelding dat het systeem MIL-STD-810G gecertificeerd is, en dus een stootje kan hebben, zie ook https://en.wikipedia.org/wiki/MIL-STD-810. Nog een karakteristiek detail: Lenovo levert bij haar werkstations een extra filter voor gebruik in stoffige omgevingen!

Het is natuurlijk een kwestie van smaak, maar het design is verder niet opwindend te noemen; gewoon een strak zwart doosje het met een rood accentje voorzien van de merknaam en in wit het opschrift ThinkStation, waarvan het puntje op de i in think, hoe frivool, een kleine rode led blijkt te zijn. Een beschrijving van het uiterlijk zou niet compleet zijn zonder het tellen van de aansluitmogelijkheden. Totaal zes USB 3.0 (en géén USB-C) aansluitingen, waarvan twee aan de voorzijde, tweemaal Displayport op het moederbord en vier Mini Displayport-aansluitingen op de grafische kaart (en dus géén HDMI). Aan de achterzijde verder ethernet en een aansluiting voor de meegeleverde externe wi-fi antenne. Tenslotte zijn aan de voorzijde een microfoon- en luidsprekeraansluiting te vinden. Vermeldenswaard is de aansluiting voor de externe voeding: in plaats van de vertrouwde coaxiale gelijkstroomaansluiting past Lenovo een eigen rechthoekige connector toe, die ongeveer zo groot is als een USB-aansluiting. Een heel degelijk aanvoelende oplossing.

Het inwendige

In principe is de P320 Tiny door de klant te configureren, uitgaande van drie standaardconfiguraties.

Het systeem dat we voor deze review kregen toegestuurd is de zwaarste van deze drie. De hoofdkenmerken zijn een i7-7100T processor op 2,9 GHz9turbo tot 3,8 GHz), 16 GB DDR4 RAM op 2400 MHz, een 512 GB M.2 NVMe SSD en een NVIDIA Quadro P600 grafische kaart met 2GB GDDR5 geheugen. Hiermee zit de P320 Tiny bijna aan de top van zijn mogelijkheden; alleen het geheugen kan nog naar 32 GB worden uitgebreid en er is nog ruimte voor een tweede M.2 SSD. De aanduiding T van de processor geeft aan dat ten gunste van het stroomverbruik en de bijbehorende warmteontwikkeling de kloksnelheid ten opzichte van een ‘standaard’ processor is gereduceerd. Dit is nodig omdat in een kleine behuizing moeilijk krachtige koelsystemen kunnen worden toegepast. Er is ruimte voor één ventilator, en deze wordt door de processor en de grafische kaart gedeeld. De lay-out van de Quadro P600 wijkt daarom af van het standaardmodel. Het koellichaam is verplaatst naar de centrale ventilator en is met een koperen heatpipe verbonden met de grafische processor. Een fraaie constructie, die het echter onmogelijk maakt een 2.5” harddisk of SSD te plaatsen, zoals dat wel in andere systemen met deze vormfactor mogelijk is. Er kan dus uitsluitend gebruik gemaakt worden van M.2 drives.

De middelste van de drie standaardconfiguraties moet het doen met de helft van het geheugen en een 256 GB SSD. De processor is dan een i5-7500T. Het voornaamste bezwaar van deze configuratie is dat de processor geen hyperthreading ondersteunt, zodat deze processor het moet doen met vier kernen, terwijl de i7 in de zwaarste configuratie er (virtueel) acht heeft. Voor de hoofdtaak CAD maakt dit niet veel verschil want CAD-programma’s zijn single-threaded en maken dus gebruik van maar één processorkern. Er zijn echter wel een aantal rekenintensieve neventaken die, omdat ze ‘multi-threaded’ zijn, wél volledig gebruik kunnen maken van alle kernen en dan geldt doorgaans ‘meer is beter’. Denk hierbij aan het renderen van een 3D-model of een sterkteanalyse, maar ook aan het berekenen van gereedschapsbanen door CAM-programma’s. Wanneer dit soort taken niet hoeven worden uitgevoerd, is deze middengewicht een mogelijk alternatief. De lichtste configuratie, met een i3 processor en 4GB RAM, maar zónder Quadro grafische kaart, wordt hier slechts voor de volledigheid genoemd en kan ons inziens niet als serieus CAD-werkstation aangemerkt worden.

Lenovo ThinkStation P320 Tiny

Aan de slag

Het systeem installeren is uiteraard een fluitje van een cent. De normale DisplayPort-aansluitingen geven een beeld afkomstig van de in de processor aanwezige Intel HD Graphics 630. Om daadwerkelijk gebruik te maken van de Quadro P600 is een Mini Displayport-kabel vereist, deze wordt niet meegeleverd. Het meegeleverde toetsenbord moet op de juiste USB-poort worden aangesloten om gebruik te kunnen maken van Smart Power On; het inschakelen van het systeem door middel van via een toetsencombinatie. Het is even zoeken naar die juiste poort want de opgedrukte bijschriften blinken niet uit in leesbaarheid. Er is ook een poort aangegeven voor het aansluiten van de muis, maar deze keuze is niet kritisch. Smart Power On is uiteraard heel handig in situaties waarin het systeem lastiger met de hand te bereiken is. Er zijn accessoires leverbaar voor montage onder het bureau of achter een monitor. Lenovo heeft ook zogeheten Tiny In One monitoren, waar het werkstation direct achter kan worden geplaatst.

Het opstarten neemt, zoals van een dergelijk systeem verwacht mag worden, luttele seconden in beslag. Na zo’n 16 tellen staat (bij automatisch inloggen) de Windows 10 Pro desktop op het scherm. Het systeem laat zachtjes van zich horen, niet hinderlijk maar wel hoorbaar. De installatie van AutoCAD, Inventor en Office profiteert ook duidelijk van de razendsnelle M.2 drive. De Quadro-kaart was niet echt onder de indruk van een AutoCAD-tekening met bijna een kwart miljoen objecten en ook het manipuleren van samenstellingen in Inventor laat weinig te wensen over. Het gratis testprogramma Inventorbench levert een score op van 8,98 op. Vergeleken met ons alledaagse werkstation (Xeon E3-1270 v3 op 3.50 Ghz, Quadro K4000 3GB, 16 GB RAM en een 256 GB SSD), dat een paar jaar geleden nog als een behoorlijke goede instapper gold en bij Inventorbench een score van 7,12 behaalt, vallen vooral de volgende verschillen op: modelleren is gemiddeld ruim 30 procent sneller en het genereren van werktekeningen circa 20 procent. De prestaties van de processor zijn dus dik in orde. De 16 procent betere score voor de grafische kaart lijkt wat bescheidener, maar we vergelijken hier wel een moderne ‘instapper’ met een voormalige ‘betere middenklasser’! Met andere woorden: ook de grafische kaart stelt bepaald niet teleur. Om de machine iets langer te laten zwoegen is in AutoCAD een rendering uitgevoerd in High Quality naar een FullHD window van de named-view Render View_330PM van de voorbeeldtekening visualization_-_condominium_with_skylight (bij Autodesk te downloaden). Het resultaat daarvan was enigszins teleurstellend en bleef met 13 minuten bijna 4 minuten achter op ons oude werkstation. Een en ander is te wijten aan de variërende snelheid van de processor, die wordt bijgeregeld wanneer de temperatuur verandert. Voor dergelijke zware taken kan in het BIOS een setting worden aangepast waardoor de koeling altijd op volle toeren werkt en de prestaties dus verbeteren. Gelet op het geluidsniveau dat het systeem daarbij produceert is het inschakelen van deze optie niet echt een aanrader.

Heel positief is het stroomverbruik. Volledig uitgeschakeld maten we 0,6W, eenmaal opgestart en ‘idle’ schommelde het verbruik tussen de 13W en 15W. Met opgestarte applicaties loopt dat op tot rond de 30W en onder volle belasting tijdens het renderen werd maximaal 66W verbruikt. Dat is een opvallend laag verbruik, in aanmerking genomen dat NVIDIA voor de Quadro P600 een maximaal verbruik van 40W opgeeft.

Conclusie

Met de ThinkStation P320 Tiny zet Lenovo een onopvallend, no-nonsense krachtpatsertje op de markt dat voor de meeste CAD-gebruikers voldoende mogelijkheden biedt. Met zijn zeer bescheiden afmetingen lijkt het niet alleen een goede keuze voor opgeruimde tekenkamers, maar dankzij zijn gegarandeerde robuustheid ook voor werkplekken van werkvoorbereiders en CAM-gebruikers in de buurt ván, en wellicht zelfs óp, de werkvloer.

De kwaliteit en de prestaties rechtvaardigen naar onze mening volkomen de adviesverkoopprijs van €1419 (exclusief BTW) voor de door ons geteste uitvoering.


Website Lenovo

Comments are closed.