PLAN34 zorgt voor duidelijkheid vanaf de schets- en ontwerpfase

4 mei 2018

Inzicht en inspraak mogelijk bij stadsvernieuwing dankzij 3D-modellen

Ronald van Bommel timmert inmiddels alweer zeven jaar aan de weg met PLAN34. Voor zichzelf begonnen in de crisistijd richt hij zich op 3D-visualisaties en -animaties voor stedenbouwkundige doeleinden en beleidsmakers die de openbare ruimte beheren. Van Bommel maakt daarbij zeer uiteenlopende producten, van eenvoudige stills van een herinrichting tot een volledige 3D-visualisatie van een project.

Door Lambert-Jan Koops

“Wanneer ik voor gemeenten werk, dan doe ik dat voornamelijk tijdens de schetsontwerp- en voorontwerpfase van de planvorming. Ik krijg daarbij dan 2D-tekeningen aangeleverd met de opdracht om er een mooi plaatje van te maken. Dat doe ik dan meestal in goed overleg met de ontwerper van de gemeente. Afhankelijk van de opdracht komt deze dan bij mij op bezoek zodat we gezamenlijk het een en ander uit kunnen werken. Het voordeel daarvan is dat de ontwerper daarmee ook meteen een goed inzicht in zijn eigen plan krijgt: hij ziet in 3D bepaalde details die hem in zijn eigen 2D-ontwerp nog niet waren opgevallen en gebruikt die informatie om wijzigingen door te voeren en het plan verder te finetunen. Dat wil zeggen: als hij geen grote problemen tegenkomt natuurlijk. Want het is al een aantal maal voorgekomen dat een plan volledig werd stopgezet in deze fase omdat de ontwerper zag dat er allemaal problemen zouden ontstaan die hij niet voorzien had. Zo nuttig kan een 3D-ontwerp dus zijn.”

Geen verrassingen
Het is een bekend verhaal: een 3D-model biedt veel meer inzicht dan een 2D-tekening. Zeker bij de modellen van PLAN34, aangezien Van Bommel alle onderdelen waarheidsgetrouw namaakt. 

“Alle materialen zijn op schaal: een 30 bij 30 tegel is ook echt 30 bij 30. Dat soort details lijken op het eerste gezicht misschien wat overdreven, maar omdat de visualisatie een exacte weergave is van het uitgevoerde plan komt niemand meer voor verrassingen te staan. De mate van detail helpt overigens ook bij het kweken van vertrouwen tussen de gemeente enerzijds en bewoners en participanten anderzijds. Als de betrokkenen het gevoel hebben dat er geen informatie wordt achtergehouden, stellen ze zich automatisch coöperatiever op. Bovendien worden de grootste problemen al veel eerder in het proces ontdekt. Dankzij de 3D-modellen kan er nu uitgebreid over een plan worden gediscussieerd op een voorlichtingsavond en is het mogelijk om snel naar een compromis toe te werken waarin alle betrokkenen zich kunnen vinden. Dat scheelt enorm veel tijd en moeite in vergelijking met een traditionele bekendmaking van een plan, wat vaak niet goed door de betrokkenen werd begrepen en daarmee automatisch allerlei bezwaarprocedures tot gevolg had. Dat betekent voor de gemeente dat een investering in een 3D-model zichzelf makkelijk terugverdient.”

Workshops
Van Bommel is zelf regelmatig betrokken bij voorlichtings- en inspraakavonden. Zijn werkzaamheden lopen daarbij uiteen van het geven van een presentatie tot het ondersteunen van een heuse workshop. “Bij een workshop bespreek ik met de betrokkenen vaak de verschillende varianten die mogelijk zijn, waarbij ik ze meteen laat zien wat de consequenties zijn van de verschillende keuzes. Zo kunnen bewoners bijvoorbeeld in eerste instantie wel denken dat er minimaal tien bankjes nodig zijn in een park, maar als dan bij het zien van de beelden blijkt dat dit wel erg druk wordt, is drie bankjes ook wel genoeg. Natuurlijk kan een gemeente dergelijke beslissingen ook wel nemen zonder inspraak, maar dan blijft er vaak nog ruimte over voor discussie en gemopper achteraf. Wanneer het de beslissing van de bewoners zelf is, ontstaan er veel minder klachten.” 

Het voorbeeld van de bankjes dat Van Bommel geeft is afkomstig uit de dagelijkse praktijk van de totstandkoming van wijkpark De Horst in Den Haag. De werkgroep van bewoners uit de omliggende wijk mocht uiteindelijk in samenwerking met de gemeente en PLAN34 drie modellen samenstellen, waarna deze modellen via internet konden worden bekeken en alle wijkbewoners hun stem konden uitbrengen op hun favoriete model. Het winnende voorstel werd daarop zo goed mogelijk uitgevoerd, uiteraard binnen de financiële randvoorwaarden die de gemeente Den Haag gesteld had.

Het online beschikbaar stellen van de drie modellen en het stemmen via internet is volgens Van Bommel op twee manieren gunstig voor het proces. “In de eerste plaats kunnen bewoners daarmee op hun gemak de modellen bestuderen en hoeven ze geen overhaaste beslissingen te nemen. Daarnaast is het stemmen via internet gunstig voor het democratische gehalte van de beslissing, want lang niet iedereen wil publiekelijk zijn mening geven over een ontwerp.”

3D WORKSHOP - Bewonersparticipatie - Wijkpark de Horst, Den Haag - 2016

 

Spoorzone Delft
Een ander project waarbij PLAN34 betrokken was, is de herinrichting van de spoorzone in Delft. Van Bommel: “Om alles inzichtelijk te krijgen heb ik gezamenlijk met bureau Mooij Advies voor ruimtelijk ontwerp een 3D-model gemaakt waarbij het ontwerp werd geplaatst in de bestaande situatie. Eerst werd er met een drone door Skeye BV een fotoscan gemaakt van de omgeving, waarna ik het 3D-model van de nieuwe situatie heb opgezet op basis van de impressies en dwarsprofielen van de architect en de 2D-tekeningen van de gemeente Delft. Mijn model is vervolgens weer door een andere partij (JDBgraphics) in het met de drone verkregen omgevingsmodel geplaatst, zodat er een volledig beeld ontstond met 360-gradenmodellen. Die modellen draaien op de server van Spoorzone Delft zodat iedereen ze in kan zien. Het leuke daarbij is dat bezoekers van de site een tablet kunnen gebruiken als een soort VR-bril: rondkijken met de tablet geeft de bezoeker echt het gevoel dat hij midden in het model staat.”

3D VISUALISATIE - Bouwbord herinrichring Kerkplein, Den Haag - 2017

 

Op schaal in SketchUp
Van Bommel werkt voor zijn projecten veel met SketchUp. “Met name in de schets- en voorontwerpfase is dat handig. Ik kan snel met de software werken en mensen die geïnteresseerd zijn in 3D hebben er altijd wel een keer mee gewerkt, zodat het uitwisselen makkelijk gaat. Zeker ook omdat het veel wordt gebruikt bij gemeenten, waar medewerkers het vaak gebruiken om er kleine dingen in uit te werken.” “Omdat ik veel met stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten werk, is er geen noodzaak om tijdens het traject op een ander pakket over te stappen, ik werk toch vooral aan schets- en voorontwerpen. Wel moet ik met regelmaat tekeningen gebruiken van derden en die worden dan meestal aangeleverd als AutoCAD- of MicroStation-bestand, maar dat is geen probleem. Overigens werk ik in SketchUp wel alle zaken op schaal uit, ondanks dat het alleen maar schetsen en voorontwerpen zijn, want de meetbaarheid is erg belangrijk voor de bewoners. Die willen graag precies weten hoe breed een trottoir is en hoe hoog die ene boom.” 

Binnen SketchUp maakt Van Bommel gebruik van de plug-in RenderIn. “Dat is een erg nuttige tool voor mij, want daarmee kan ik een 3D-model in een foto projecteren onder de juiste hoek. Vervolgens schrijf ik die gecombineerde bestanden weg als Photoshop-model, zodat ik in dat programma nog wat verder kan finetunen. Op die manier kan ik vlot werken: een model van een kleine straat is bijvoorbeeld in een dag te maken. Dat is prettig, want daarmee blijft het ook betaalbaar voor de opdrachtgever.”

3D VISUALISATIE - Herinrichting Marktplein, 's Gravenzande - 2017

 

Visualisatie
Voor visualisaties werkt Van Bommel sinds een jaar ook met het programma TwinMotion. De keuze voor dit 3D-visualisatiepakket werd daarbij onder andere ingegeven door de opzet van de software die is gebaseerd op de Unreal Engine. “TwinMotion werkt onder andere met SketchUp-, Archicad- en Revit-bestanden zodat het breed inzetbaar is, iets wat bij mijn werk zeker een pré is, en daarnaast bevat het veel dingen die erg handig zijn voor mij. Zo is het makkelijk om er karakters in te zetten en biedt het programma de mogelijkheid om realistisch weersomstandigheden mee te nemen in de visualisatie, waarbij zowel dagelijkse invloeden zoals neerslag en bewolking als seizoensinvloeden worden weergegeven. Ook de database met karakters, bomen en animaties voldoet voor mijn visualisaties. Vooral ook omdat er bijvoorbeeld mindervalide personages aanwezig zijn, waardoor bijvoorbeeld het effect van een hellingbaan voor rolstoelgebruikers goed weer te geven is.”

De bestanden die worden gemaakt met TwinMotion zijn de eindbestanden voor de presentatie. “TwinMotion kan heel veel pakketten inlezen, maar kan geen modellen meer terugsturen naar de CAD-software. Dat is op zich niet erg, want het is toch het uiteindelijke zichtmodel, maar eventuele wijzigingen moeten dus wel apart worden overgenomen. De TwinMotion-modellen zijn overigens wel vrij groot, ik heb een speciale demonstratiekit aangeschaft voor de voorlichtingsavonden, want een standaard pc trekt dit soort bewerkingen niet. De kwaliteit van het model is weliswaar naar beneden bij te stellen als de hardware echt te weinig power levert, maar iedereen zal begrijpen dat ik de betrokkenen van een project graag een zo realistisch mogelijk beeld laat zien van een project. Want alleen dan is het mogelijk om weloverwogen beslissingen te nemen en komt er niemand meer voor verrassingen te staan.”

Comments are closed.